اشاره: توجه به مشکلات و معضلات مناطق و محلات قطعاً یکی از راهبردهای ارتقاء کیفیت شهرنشینی ست که مدیران مربوطه با عنایت بدانها می توانند در ارائه خدماتی متناسب در رفع و یا حداقل کاستن از آنها موثر باشند. اسلام آباد کرج یکی از شمالی ترین مناطق کرج است که از غرب با عظیمیه و از شرق خیابان چالوس و از جنوب با خیابان بهار هم مرز است. متولی امور شهری در اسلام آباد، شهرداری منطقه 8 است که در خیابان برغان واقع است. شهرداری منطقه 8 در میان شهرداریهای مناطق ده گانه کرج کم درآمدترین آنها لقب می گیرد، و این امر موجب می شود در تمامی سنوات مدیران شهرداری منطقه 8 بسیاری از کاستی های خدماتی را به گردن کم درآمد بودن منطقه بیندازند. از سوئی دیگر طرح ساماندهی تپه مرادآب که سالهاست حرف و حدیثهای بسیاری را در پی داشته و دارد تاکنون نتوانسته آنچه را که در برنامه های خود بر روی کاغذ آورده است به اجرا درآورد.
به هر ترتیب بافت اجتماعی ساکن در منطقه اسلام آباد از یک سو و عدم امکانات مناسب در خور شهرنشینی از سوئی دیگر این منطقه را به یکی از محروم ترین مناطق شهری کرج مبدل نموده است. آنچه در پی می آید بخش نخست گزارش از منطقه اسلام آباد است.
نوین: مریم ابراهیمی پرگو، اینجا محله من پاره ای از کرج است، از خیابان برغان یک بریدگی باریک را طی کردیم تا به اسلام آباد رسیدیم. از بدو ورود برایم محرز شد که محله مورد نظر جایی ست که ظاهراً از تیررس مسئولین دور مانده است! هیچ کدام از علایم حیات اجتماعی نرمال در آن مشاهده نمی شد! به محض ورود به محله بوی غیرقابل تحمل به مشام می رسید. منطقه اسلام آباد از 6 ناحیه به هم چسبیده تشکیل می شود. این نواحی شش گانه در دو طرف خیابانی نه چندان پهن به صورت عرضی تشکیل شده اند که در فواصل مختلف به کوچه های سرپایینی منتهی به خیابان برغان و از طرف دیگر به کوچه های سربالایی منتهی به بخشهای انتهایی اسلام آباد امتداد دارند که سراشیبی و سرازیری های موجود بسیار تند و تقریباً صعب العبور است و عده زیادی از ساکنین برخی مناطق باید پای پیاده از خیابان اصلی تا منازل خود طی مسیر کنند.
بافت این محله به گونه ای مجزا از سایر بافتهای شهر کرج ساخته شده است که با مهاجرت مردم از نقاط مختلف و سایر شهرها به کرج و حومه آن پدیدار شده است. گرچه این محله هم چون سایر شهرک ها و محلاتی که به صورت حاشیه ای شکل گرفته اند با گذشت سالها هنوز شکل مناسب شهری را به خود نگرفته است اما از ساختار خاص خود برخوردار است، ساختاری که هر محله کرج به مرور به خود گرفته است، هر چند این شکل، غلط و یا ناهنجار و ناهماهنگ با سایر مناطق آن شهر باشد. عدم وجود و ارائه امکانات به مردم محله و عدم سطح آگاهی مناسب و بروز برخی از ناهنجاریها اجتماعی که مشکلاتی چون مشکلات و معضلات مشترک مناطق حاشیه ای است، گریبان اسلام آباد را نیز گرفته است. با گذشت سالیان سال ناهماهنگی بین توزیع امکانات و سطح رشد روز افزون جمعیت، برخی از ارگانهای متولی کرج بر آن شدند تا با انسجام بخشی ساماندهی سیستم زندگی در این منطقه خدماتی را به مردم ارائه دهند. این اتفاق زمانی روی داد که عدم امکانات باعث مشکلات عدیده ای برای مردم منطقه و به طبع آن برای مناطق اطراف شده بود؛ برای این منظور طرح ساماندهی اقدام به خرید خانه های مسکونی ساکنین البته به مرور زمان کرد تا به جای خانه های مسکونی یا شهرک جدید و یا تأسیسات شهری ایجاد شود؛ اما از طرفی ساکنین خانه های این محله که در هر کدام خانواده هایی زندگی می کردند که بیشتر هم به صورت گسترده و گاهاً بیش از یک خانوار در آن جای می گرفت، با این عمل دچار مشکلات دیگری شدند.
چرا که اسکان خانواده های موجود در یک خانه در محله ای دیگر یا امکان پذیر نبوده، یا اهالی خود، از پرداخت مبلغی برای خرید خانه ای نو و یا اجاره آن عاجز بودند. البته در این میان افرادی هم به اصطلاح برد کرده و صاحب خانه هایی در محله ها و نقاط بهتری از شهر شده بودند.
به هر ترتیب این اقدام تا جایی بجا و صحیح و به نفع مردم به نظر می آمد که ادامه دار می بود اما وضعیت کنونی مردم محله اسلام آباد و گلایه ها و مشکلاتی که از زبان آنها شنیدیم خلاف این ادعا را ثابت می کند، چرا که باقی مردم و ساکنین محله عملاً از حیز انتفاع ساقط شده و به نوعی رکود در زندگی آنها سایه افکنده، و در نوعی بلاتکلیفی به سر می برند چرا که با کوچ عده ای از مردم که در واقع در یک مراوده با اهالی به لحاظ اقتصادی و کسب و کار بوده اند و عملاً از محیط خارج شده و بقیه اهالی به نوعی از کسب و کار بازمانده اند. به گفته یکی از اهالی حتی نانوایی محل هم دیگر آن رونق پیشین را ندارد. این مسئله در جای جای زندگی آنها به چشم می خورد. زنی سالخورده از اهالی، مغازه قنادی یی را که از شوهر مرحومش باقی مانده بود را نشانمان داد و برای ما گفت که با کوچ اغلب اهالی این مغازه از رونق افتاده و عملاً به صورت مخروبه درآمده است. او برای ما از مشکلاتی که بعد از این تغییرات برای او در مورد امرار معاش زندگیش حاصل شده بود گفت. البته این مسئله گلایه مشترک اغلب اهالی بود.
به لحاظ اقتصادی و ضعیت مردم اسلام آباد را دیدیم و گلایه های آنها را شنیدیم که یکی از مهمترین دلیل آن را هم برایتان بازگو نمودم اما مسئله ای که نظرم را به خود جلب کرد نوعی عزلت در ساختار رسیدگی به این محله بود! که گویی از خط جغرافیایی شهرستان کرج خارج مانده است.
گویا مسئولین شهری به لحاظ اینکه این منطقه تا آینده ای نزدیک یا دور تخلیه کامل خواهد شد،! از ارائه خدمات شهری و در واقع خدمات ابتدایی چون جمع آوری زباله از این محله نیز سرباز زده اند. از طرفی تخریب خانه های خریداری شده توسط ساماندهی نیز خود مزید بر این علت شده است.
ساکنین محل برای ما گفتند که خانه های تخریب شده محل تجمع زباله و نخاله و همچنین محلی برای ایجاد بزه شده است که آسایش و آرامش را از آنان سلب نموده است.
خانمی از اهالی گفت: حتی از خارج شدن از منزل به قصد مهمانی رفتن، به خصوص در ساعات انتهایی شب نیز پرهیز می کنیم چرا که می ترسیم به ما دستبرد زده شود و مشکلاتی برایمان پیش بیاید که در واقع از خرابه های حاصل از خانه ها ایجاد شده است.
یکی از کسبه اسلام آباد از مشکلاتی که برای تردد اهالی به خصوص زنان در محله ایجاد شده است گفت و تأکید کرد که منطقه به لحاظ امنیتی بسیار ناامن شده است.
از دیگر مشکلات محله اسلام آباد تردد وسایط نقلیه به صورت بی رویه است که ساکنین در ساعات مختلف شبانه روز از این موضوع رنج می برند. چرا که تنها خیابان اصلی محله مشرف به خانه های ساکنینی ست که به اصطلاح بر خیابان زندگی می کنند.
یکی دیگر از ساکنین با اشاره به گشت کوتاهی که در منطقه زدیم از محله بوی کهنگی می آمد. بوی نامطبوعی که ناشی از تجمع زباله ها و نخاله ها بر سر هر کوچه و به طبع آن تجمع حشرات و جانوران موزی از مجموعه شهرداری منطقه 8 گلایه های بسیاری را عنوان می کرد و در ادامه گفت: خانه های ما به صورت دائمی پر از حشرات موزی است و این هم به دلیل بی توجهی شهرداری بر جمع آوری دپو شده در جوی ها و معابر است.
یکی دیگر از عمده معضلات اسلام آباد نبود فضای فرهنگی و تفریحی است که متأسفانه شهرداری نیز یا ابزار مورد نیاز را در اختیار ندارد و یا به این امر توجهی نمی شود، از این رو کودکان این منطقه محکوم به گذراندن اوقات خود در خیابانها و کوچه ها و ... هستند.
در نظر گرفتن این نکته ها با عدم وجود امکانات در این محله چون عدم وجود پارک و یا فضای سبز که در مقابل مشکلات موجود محله چون رویایی به نظر می رسد می توان دریافت که ساکنین لاعلاج از تحمل مشکلات موجود در مکان حاضر به سر می برند. در واقع بلاتکلیفی که ساکنین به آن اشاره داشتند، و قریب به اکثریت عدم رسیدگی شهرداری و مسئولین مربوطه را به آن ارتباط می دادند.
حقیقت این است که نوشتن گزارش های مربوط به معضلات مردم از سخت ترین موضوعات است اما به شخصه برای شروع و خاتمه مشکلات مردم اسلام آباد سردرگم بودم که چطور شروع کنم و از کجا بگویم، چرا که با دیدن این محله هرگز باور نمی کردم در کنار منطقه نسبتاً مرفه نشین کرج محله ای عاری از هر گونه علائم حیات اجتماعی و امکانات رفاهی در کرج وجود داشته باشد و هنوز هم مسئولین شهرمان از رسیدگی به محلات شهر بر خود ببالند!
قدر مسلم نادیده گرفتن مشکلات محلات نابرخوردار هرگز دلیلی منطقی و توجیهی قابل قبول ندارد. چاره بسیاری از اقدامات زیربنایی و استفاده بهینه از محلات و حتی مناطق متروک مانده، نادیده گرفتن ساکنین باقی مانده در آن نیست بلکه چنین اقداماتی می بایست به صورت زیربنایی و در دراز مدت و با تدبیر اندیشی برای آینده تمامی ساکنین موجود باشد.
آنچه گفته شد بخشهای کوچکی از معضلات محله ای به نام اسلام آباد بود که بر خلاف کوچکی محله مشکلات بزرگی داشت که عاجز از به قلم آوردن تمام آنیم.
هر چند مقرر بود گزارش منطقه اسلام آباد، گزارشی مفصل باشد، اما بدلیل پاره ای از مشکلات و ایجاد مشکل برای نگارنده و عکاس هفته نامه ادامه این گزارش را به شماره آتی موکول کردیم که در شماره آتی به نظرات ساکنین این منطقه در قبال خدمات شهرداری خواهیم پرداخت.
